۲۸ اکتبر ۲۰۲۶ – تحقیقات جدید نشان داده است که ابزارهای سنتی مورد استفاده برای پیش‌بینی خطر ۱۰ ساله بیماری‌های قلبی-عروقی، در افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ (T1D) عملکرد ضعیفی دارند؛ با این حال، افزودن آزمایش کلسیفیکاسیون عروق کرونر(CAC) توانایی پیش‌بینی را تا حد اندکی بهبود بخشیده است.
مدل‌هایی مانند امتیاز خطر فرامینگام (FRS)، تخمین‌گر خطر ASCVDو مدل PRECA(مربوط به انجمن قلب آمریکا) اغلب در پرونده‌های الکترونیک سلامت ادغام شده و برای تصمیم‌گیری‌های درمانی بطور بالینی استفاده می‌شوند، با این حال، اکثر آن‌ها در افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ اعتبار خارجی (External Validation) دریافت نکرده‌اند.
دکتر ویکتوریا آر. تراپانی، از مرکز آمار زیستی دانشگاه جورج واشینگتن، در این باره گفت: «مسیر متمایز و تسریع‌شده‌ی بیماری‌های قلبی-عروقی در افراد مبتلا به دیابت نوع ۱، ممکن است مدل‌های پیش‌بینی استاندارد را با چالش مواجه کند.» او در نشست سالانه انجمن اروپایی مطالعه دیابت۲۰۲۶(EASD) خاطرنشان کرد: «برای مداخلات زودهنگام جهت کاهش خطر در دیابت نوع ۱، به تخمین دقیق‌تر و اختصاصی‌ترِ خطر نیاز داریم.»
داده‌های حاصل از مطالعه EDIC
دکتر تراپانی و همکارانش از داده‌های جمع‌آوری شده در مطالعه بلندمدت EDICاستفاده کردند؛ مطالعه‌ای که ادامه مطالعۀ برجسته DCCTاست و اهمیت مدیریت دقیق گلوکز خون را در به حداقل رساندن خطر عوارض طولانی‌مدت دیابت اثبات کرده بود.
در این مطالعه، پیامدهای حاصل از شرکت‌کنندگان بالای ۳۰ سال در مطالعۀ EDICبا پیش‌بینی‌های مدل‌های FRS، ASCVDو PREVNETو همچنین مدل اختصاصی دیابت نوع ۱ یعنی Steno T1 Risk Engine (ST1RE)مقایسه شد. داده‌ها در فواصل ۱۰ ساله از ۱۳۱۱ شرکت‌کننده بررسی شد. در سال بیستم مطالعه، میانگین سن شرکت‌کنندگان ۵۴ سال بود و میانگین مدت زمان ابتلا به دیابت نوع ۱ حدود ۳۲ سال ذکر شد.
نتایج نشان داد که در سال بیستم، خطر مشاهده‌شده برای بروز اولین رویداد قلبی-عروقی (CVD)، ۱.۴۳ برابر بیشتر از پیش‌بینی مدل FRSبود و بیش از دو برابر بیشتر از پیش‌بینی مدل‌های ASCVDو PREVENTبود. در مقابل، مدل اختصاصی ST1REبا کمی بیش‌از‌حد برآورد کردنِ خطر، عملکرد متفاوتی داشت. توانایی تفکیک در تمامی مدل‌ها، از جمله قوی‌ترین مدل یعنی PREVENT، در سطح متوسطی قرار داشت.
آزمایش CACپیش‌بینی را اندکی بهبود می‌بخشد
محققان سپس به بررسی آزمایش کلسیفیکاسیون عروق کرونر (CAC) پرداختند که در سال هشتم مطالعه EDIC انجام شده بود. این آزمایش در هیچ‌یک از مدل‌های خطر گنجانده نشده است، هرچند مدل ASCVDاستفاده از CACرا به‌عنوان یک «تقویت‌کننده خطر» در صورت در دسترس بودن توصیه می‌کند.
دکتر تراپانی خاطرنشان کرد: «اما CAC به‌طور روتین انجام نمی‌شود، بنابراین همیشه برای استفاده بالینی در دسترس نیست.»
یافته‌ها نشان داد افرادی که طبق مدل FRSدر گروه‌های خطر کم یا متوسط قرار داشتند، اما امتیاز CACآن‌ها بالای ۱۰۰ واحد آگاتستون بود، خطری مشابه با افراد گروه "خطر بالا" داشتند. در مقابل، کسانی که امتیاز CACآن‌ها صفر بود، خطری معادل با گروه "خطر کم" داشتند. الگوهای مشابهی نیز در مدل‌های ASCVDو PREVENTمشاهده شد. با استفاده از این داده‌ها و بازطبقه‌بندی افراد، دقت تفکیک مدل‌ها با افزایش مقدار c-statisticبه ۰.۶۸ رسید.
نیاز به پیش‌بینی دقیق‌تر و اختصاصی برای دیابت نوع ۱
ایلان ساتمان، استاد ممتاز پزشکی داخلی و غدد دانشگاه استانبول، اظهار داشت: «بیشتر مدل‌های خطر برای افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ یا افراد بدون دیابت ساخته شده‌اند… اگرچه CAC می‌تواند پیش‌بینی را کمی بهبود بخشد، اما نه خیلی زیاد. ما باید برای بهبود این ابزارها تلاش کنیم.»
ساتمان دلیل ضعیف بودن مدل‌های فعلی در دیابت نوع ۱ را در سرعت بالای بروز آسیب‌های کلیوی و عصبی و همچنین احتمال نقش مکانیسم‌های مرتبط با خودایمنی (که در دیابت نوع ۲ وجود ندارد) دانست. وی همچنین اشاره کرد که مصرف استاتین‌ها می‌تواند باعث افزایش کلسیم عروق شود که در آزمایش CACدیده می‌شود و از این طریق نمی‌توان تفکیک دقیقی بین کلسیم ناشی از بیماری و ناشی از دارو ایجاد کرد؛ لذا روش استاندارد طلایی، آنژیوگرافی است.
در نهایت، ساتمان توصیه کرد که برای افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ که دارای عوارضی مانند نفروپاتی (آسیب کلیوی) یا زخم پا هستند، یا کسانی که بیش از ۲۰ سال از ابتلا به دیابت آن‌ها می‌گذرد و یا بالای ۴۰ سال سن دارند، انجام بررسی‌های قلبی-عروقی بیشتر الزامی است، هرچند تأکید کرد که «قطعاً به ابزارهای کاربردی‌تر و کارآمدتری نیاز داریم.»
منبع:
https://www.medscape.com/viewarticle/cardiovascular-risk-scores-perform-poorly-type-1-diabetes-2026a10014u8?src=